แทงหยวกประกอบเครื่องสดประดับพระเมรุ ศิลปะงดงามของไทยที่น่าศึกษาตอนที่ 1
เครื่องแขวน เครื่องสด แทงหยวก
แทงหยวก .... ระยับลาย
วิจิตรศิลป์ประดับเมรุ
วิจิตรศิลป์งดงาม ของคนไทยที่น่าภาคภูมิใจ
จิตกาธาน (อ่านว่า จิด-ตะ -กา-ทาน) หมายถึงเชิงตะกอน คือที่ตั้งศพเพื่อฌาปนกิจ หรือเมรุชั่วคราว
ลายศิลป์ประดับเชิงตะกอนเผาศพ แต่โบร่ำโบราณมา ชาวไทยใช้หยวกกล้วยสลักเสลาอย่างวิจิตร เรียกว่า...
ส
แทงหยวก
การแทงหยวกเกิดขึ้นมาจากการเผาศพของชาวบ้าน
สมัยโบราณนิยมเผาศพกันกลางแจ้ง เพราะยังไม่มีการก่อสร้างฌาปนสถาน เมื่อจะเผาก็ขุดศพขึ้นมาทำความสะอาดให้เหลือแต่กระดูก แล้วนำมาบรรจุลงในโกศ เพื่อนำไปบำเพ็ญกุศลบนเชิงตะกอนก่อนที่จะทำพิธีเผา
เพื่อความสวยงามของเชิงตะกอน ช่างแทงหยวกจะนำกาบกล้วยมาแทงเป็นลวดลายต่างๆ ประดับให้ดูสวยงาม เหมาะสมกับฐานะของผู้ตาย หรือฐานะของเจ้าภาพ
แทงหยวก ใช้ต้นกล้วยอะไร ?
กาบกล้วยที่นำมาใช้ นิยมใช้กล้วยตานีเท่านั้น
เพราะใบมีความสมบูรณ์ มีความอิ่มตัวในลำต้น ไม่มีสายใยเวลาตัด แทง ฟัน และไม่เปราะเหี่ยวง่าย หากเป็นกล้วยชนิดอื่นจะเหี่ยวเฉาภายในเวลา 10 ชั่วโมง
การแทงลวดลาย นิยมแบ่งลวดลายออกเป็นชั้นเชิงตะกอน ตั้งแต่ 3 ชั้นขึ้นไป และมีเสาเชิงตะกอนตั้งแต่ 8 เสา ถึง 12 เสา
ความพิเศษของวิจิตรศิลป์ประเภทนี้ คือเป็นสุดยอดฝีมือทีเดียว เนื่องจากเป็นของสด จึงต้องทำให้เสร็จภายใน 1 คืนก่อนวันเผา หรือฌาปนกิจเท่านั้น
การสร้างสรรค์ลวดลาย ช่างมีลายต่างๆ ที่สืบทอดกันมา ช่างมักใช้ลายไทยโบราณเป็นลายมาตรฐาน ซึ่งปัจจุบันก็ยังใช้ลายไทยแบบดั้งเดิมอยู่ และประยุกต์ลายขึ้นมาใหม่บ้าง
ตัวอย่างเช่น ลายฟันหนึ่ง หมายถึงลายที่มีหนึ่งยอด เป็นลวดลายเบื้องต้นสำหรับผู้ที่เริ่มฝึกหัดแทงหยวก จะต้องฝึกฝนให้เกิดทักษะความชำนาญ ขนาดของฟันจะต้องเท่ากันทุกซี่ แทงเป็นเส้นตรงไม่คดโค้ง และต้องฉลุให้เท่ากันทั้งสองด้าน
 |
| ลายฟันหนึ่ง |
 |
| ลายฟันสาม |
ลายอื่นๆ เช่น ลายฟันสาม ลายฟันห้า ลายน่องสิงห์หรือแข้งสิงห์ ลายหน้ากระดาน ลายเสา และลายกระจังหรือลายบัวคว่ำ เป็นต้น
เครื่องสด
วัสดุประดับเชิงตะกอนให้มีชีวิตชีวาขึ้น ภาษาช่างเรียกว่า
“การแทงหยวกประกอบเครื่องสด”
( เครื่องสด หมายถึง ของสด เช่นดอกไม้ ใบไม้ ใบตอง หยวกกล้วยและผลไม้บางชนิด เช่น ฟักทอง มันเทศ มันแกว มะละกอ ที่นำมาประดิษฐ์เป็นดอกไม้ สัตว์และตัวละครในวรรณคดีให้สวยงาม เพื่อใช้ในงานสำคัญทางศาสนา พิธีมงคลต่าง ๆ และงานศพ)
 |
| การแทงหยวกประกอบเครื่องสด |
 |
| การแทงหยวกประกอบเครื่องสด พระเมรุมาศสมเด็จพระเจ้าพี่นางฯ |
 |
| พระเมรุมาศสมเด็จพระเจ้าพี่นาง |
ThailandOnly 9/10/57 : ลวดลายการแทงหยวกกล้วย
จากช่างแทงหยวกมือทอง
ขอบคุณข้อมูล :
เครื่องสด : สำนักงานราชบัณฑิตยสภา
https://goo.gl/w5yx7w
แทงหยวก : ซีอีโอรากหญ้า http://www.oknation.net/blog/kumong69/2008/11/13/entry-1
www.google.com
www.youtube.com
